Hoe controleert u de beschermingsstatus van een vogel?

Begin met de volledige wetenschappelijke naam. Nederlandse namen en handelsnamen kunnen verschillen. Daardoor kan alleen zoeken op de gebruikelijke vogelnaam verwarring geven.

Volg vóór aankoop deze stappen:

1. Vraag de verkoper naar de exacte wetenschappelijke soortnaam.
2. Controleer de actuele CITES- en EU-indeling.
3. Bekijk of uitzonderingen of aanvullende beperkingen gelden.
4. Controleer vervolgens wat nodig is voor uw handeling: houden, kopen, verkopen of grensoverschrijdend vervoer.

Gebruik hiervoor de informatie van RVO over CITES en de soortendatabase Species+. Een oude advertentie of eerdere aankoop is geen betrouwbare controle van de huidige status.

CITES bij vogels op bijlage A

Voor vogels op EU-bijlage A gelden strenge beperkingen op commerciële handelingen. Daaronder vallen ook te koop aanbieden en voor verkoop vervoeren. Alleen controleren op het moment van afhalen kan dus te laat zijn.

Voor toegestane commerciële handel is doorgaans een geldig EU-certificaat nodig. Dit wordt ook wel een artikel 10-certificaat genoemd. Controleer of het document hoort bij de betreffende vogel en de voorgenomen handeling toestaat. Bron: artikel 8 van Verordening 338/97.

Er bestaan uitzonderingen, onder meer voor bepaalde in gevangenschap geboren en gefokte vogels uit bijlage X van de Europese uitvoeringsverordening. Een vrijstelling geldt alleen wanneer aan de bijbehorende voorwaarden is voldaan. ‘Bijlage A’ betekent daarom niet automatisch dat voor iedere situatie dezelfde documenten nodig zijn. Bron: artikel 62 van Verordening 865/2006.

CITES bij vogels op bijlage B

Bij vogels op EU-bijlage B is voor handel binnen de EU doorgaans geen EU-certificaat nodig, mits de legale verkrijging en eventuele legale invoer voldoende kunnen worden aangetoond.

Bijlage B betekent dus niet ‘zonder voorwaarden vrij verhandelbaar’. De beschikbare gegevens moeten de herkomst van de betreffende vogel ondersteunen.

Een overdrachtsverklaring kan daarbij helpen, eventueel samen met een factuur, kweekgegevens of invoergegevens. Alleen de mededeling ‘eigen kweek’ is niet in iedere situatie voldoende. Welke onderbouwing nodig is, hangt af van de omstandigheden. Bron: Europese richtsnoeren over legale verkrijging van bijlage B-dieren.

Welke herkomstgegevens bewaart u?

Maak de informatie over een vogel zo goed mogelijk controleerbaar. Vraag bij overdracht naar:

• De wetenschappelijke soortnaam en het aantal vogels.
• Naam en adres van de verkoper en de datum van overdracht.
• Het ring- of chipnummer, als de vogel daarmee is gemerkt.
• De kweker en beschikbare informatie over de ouderdieren bij nakweek.
• Geboortedatum of geschatte leeftijd en geslacht, voor zover bekend.
• Relevante vergunningnummers en invoergegevens bij geïmporteerde vogels.

Deze informatie kan over meerdere documenten verdeeld zijn. Bewaar de stukken daarom bij elkaar. Een nieuw ingevulde verklaring maakt een ontbrekende of onrechtmatige herkomst niet vanzelf in orde. De Europese richtsnoeren bieden hiervoor een praktisch overzicht; zij zijn zelf geen vervanging van de wet. Bron: Europese richtsnoeren voor bijlage B.

Is een pootring verplicht bij beschermde vogels?

Niet iedere vogel heeft op grond van dezelfde regels een ring nodig. RVO noemt onder meer gefokte vogels op bijlage A en vogels die onder de Vogelrichtlijn vallen bij de merkplicht. Een soort op bijlage B heeft niet uitsluitend vanwege die indeling automatisch een gesloten-ringplicht. Andere regels kunnen wel een merkteken vereisen. Bron: RVO over merkplicht.

Waar de Europese merkingsregels voor gefokte vogels gelden, is een correct aangebrachte gesloten pootring het uitgangspunt. Onder voorwaarden kan een microchip worden toegestaan als ringen ongeschikt is.

Een ring helpt de vogel aan documenten te koppelen. Toch vervangt een ring geen vereist EU-certificaat of volledige herkomstonderbouwing. Bron: Europese regels over merkingsmethoden.

Is een ring beschadigd of moet deze om medische redenen worden verwijderd? Laat noodzakelijke behandeling door een dierenarts uitvoeren. Bewaar de ring en de veterinaire vastlegging en bespreek met RVO welke vervolgstappen nodig zijn voor de identificatie en documenten.

Wanneer moet u een administratie bijhouden?

Voor veel beschermde dieren geldt een administratieplicht. Er zijn echter uitzonderingen.

RVO noemt bij bijlage B onder meer een uitzondering voor gefokte vogels met een gesloten pootring. Daarbij blijft het nodig om de legale herkomst te kunnen bewijzen. Een vrijstelling van administratieplicht betekent dus niet dat alle herkomstgegevens kunnen worden weggegooid.

Controleer afzonderlijk of uw vogel onder een uitzondering valt. Bewaar relevante aankoopstukken, verklaringen en certificaten overzichtelijk. Als u een verplichte administratie bijhoudt, moeten ook de voorgeschreven wijzigingen daarin worden verwerkt. Bron: RVO over administratie van beschermde dieren.

Welke andere regels gelden naast CITES bij vogels?

CITES is één onderdeel van de wetgeving. Ook soorten die niet op een CITES-bijlage staan, kunnen beschermd zijn.

Zo gelden voor van nature in de EU voorkomende wilde vogelsoorten regels vanuit de Vogelrichtlijn. In Nederland zijn natuurbeschermingsregels ondergebracht in het stelsel van de Omgevingswet. Daarnaast bestaan regels voor dierenwelzijn en invasieve exoten.

Daarom is ‘geen CITES-soort’ niet hetzelfde als ‘zonder verdere voorwaarden te houden of te verhandelen’. Controleer ook of voor bezit toestemming nodig is, bijvoorbeeld bij bepaalde beschermde vogels zonder het vereiste merkteken. Bronnen: LICG over de wettelijke kaders en RVO over bezit, vervoer en handel.

Vogels kopen in België, Duitsland of buiten de EU

Maak onderscheid tussen handel binnen de EU en invoer van buiten de EU.

Bij verplaatsingen tussen EU-lidstaten zijn geen CITES-invoer- en uitvoervergunningen nodig zoals bij het passeren van de EU-buitengrens. De regels voor legale herkomst, commerciële handelingen en eventuele vervoersvoorwaarden blijven wel gelden. Bron: LICG over CITES en Europese handel.

Daarnaast kunnen veterinaire documenten en andere diergezondheidsvoorwaarden nodig zijn. Laat vóór vertrek beoordelen welke eisen gelden voor de concrete verplaatsing. Een CITES-document geeft op zichzelf geen volledige toestemming voor grensoverschrijdend vervoer. Bron: Europese Commissie, praktische aankoopadviezen.

Bij invoer van buiten de EU zijn de documenteisen afhankelijk van de bijlage, herkomst en bestemming. Regel de benodigde documenten vooraf. Ook het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland liggen buiten de EU. Bron: RVO over CITES-documenten.

Controleer documenten voordat u een vogel koopt

Neem de tijd om de papieren met de verkoper door te lopen. Gebruik daarbij deze praktische controle:

• Komt de soortnaam op de documenten overeen met de aangeboden vogel?
• Kloppen het volledige ringnummer of chipnummer?
• Is duidelijk van wie de vogel afkomstig is?
• Is een vereist EU-certificaat aanwezig?
• Staat het certificaat de bedoelde overdracht toe?
• Zijn eventuele beperkingen of bijzondere voorwaarden besproken?
• Krijgt u de benodigde documenten bij de overdracht mee?

Sommige EU-certificaten zijn alleen geldig voor een bepaalde transactie. Andere zijn specimenspecifiek en kunnen onder voorwaarden bij opeenvolgende overdrachten worden gebruikt. Kijk daarom verder dan alleen de aanwezigheid van een document. Bron: LICG over verschillende EU-certificaten.

Veelgestelde vragen over CITES bij vogels

Is een overdrachtsverklaring hetzelfde als een EU-certificaat?

Nee. Een overdrachtsverklaring legt informatie over de overdracht vast. Een EU-certificaat wordt door een bevoegde instantie afgegeven en heeft een specifieke juridische functie. Een verklaring vervangt geen verplicht certificaat. Bron: RVO over CITES-documenten.

Bewijst een DNA-geslachtsbepaling dat een vogel legaal is?

Nee. Een DNA-geslachtsbepaling geeft informatie over het geslacht van het onderzochte dier. Het is geen CITES-document en op zichzelf geen bewijs van legale herkomst. Verwar dit ook niet met afzonderlijk DNA-onderzoek naar afstamming.

Mag ik een bijlage A-vogel alvast te koop zetten terwijl ik op het certificaat wacht?

Wanneer voor de verkoop een EU-certificaat vereist is, moet de toestemming ook het te koop aanbieden dekken. Wacht daarom met adverteren totdat het vereiste document geldig aanwezig is. Bron: artikel 8 van Verordening 338/97.

Wat doe ik als documenten ontbreken of gegevens niet overeenkomen?

Vraag eerst om verduidelijking en aanvullende stukken. Laat twijfel over een certificaat of de benodigde toestemming vóór overdracht beoordelen door RVO. Pas officiële documenten niet zelf aan.

Worden alleen handelaren gecontroleerd?

Nee. De NVWA controleert ook particulieren. Daarbij kunnen onder meer rechtmatig bezit, documenten, merktekens en huisvesting worden beoordeeld. Bron: NVWA over toezicht op beschermde soorten.

Vragen over de documenten bij uw vogel?

Bij Vogelspeciaalzaak De Toekan in Apeldoorn kunt u vragen stellen over de beschikbare gegevens bij een vogel uit ons vogel aanbod. Bespreek vóór aanschaf welke documenten bij de betreffende vogel horen.

Voor officiële vragen over CITES-documenten, uitzonderingen of toestemming verwijzen wij naar het CITES-bureau van RVO. Vragen over diergezondheidseisen bij grensoverschrijdend vervoer horen bij de bevoegde veterinaire autoriteiten.

Bellen: 06 8275 0005
WhatsApp: 06 1523 8470

Samengesteld op 21 september 2026. Deze pagina geeft algemene informatie en is geen individuele juridische beoordeling. Regels, soortenlijsten en uitzonderingen kunnen wijzigen. Controleer daarom vóór aanschaf, overdracht of vervoer de actuele officiële voorwaarden.